درمان ناهنجاری های فک و صورت با ارتودنسی

درمان ناهنجاری های فک و صورت با ارتودنسی

امروزه ارتودنسي نه تنها يک درمان براي ناهنجاري هاي فک و وصورت است بلکه به عنوان اقدامي در جهت زيبايي بيشتر فرد محسوب مي شود. رويکرد نوين به ارتودنسي، اين رشته از طب را در زمره  رشته هاي معطوف به زيبا سازي  و اصلاح طرح لبخند فرد قرار داده است.فک، مجموعه ای از استخوان ها که دندان ها را نگه می دارند، از دو قسمت اصلی تشکیل شده است، فک بالا که ثابت بوده و حرکت نمی کند و فک پایین که قسمت متحرک می باشد. هنگام غذا خوردن یا صحبت کردن فک پایین حرکت می کند. مفصل فکی گیجگاهی جایی است که فک پایین به استخوان جمجمه متصل می شود. در صورتی که این مفصل مشکلی نداشته باشد، شما نیز متوجه اهمیت حضور آن نخواهید شد ولی کافی است مشکلی برای آن به وجود آید، در این صورت زندگی عادی شما مختل خواهد شد. ارتودنسی کودکان که به عنوان ارتودنسی پیشگیری نیز شناخته می‌شود، می‌تواند از سن ۶ یا ۷ سالگی آغاز شود. در این سن، دندان‌ها هنوز در حال شکل‌گیری هستند و فک نیز هنوز در حال رشد کردن است، بنابراین برخی مشکلات خاص مانند شلوغی و نامرتب بودن دندان‌ها را می‌توان با ارتودنسی در کودکان بسیار آسان‌تر برطرف نمود.

مشکلات فکی می تواند شامل:

  • شکستگی
  • نابجایی
  • بافت مردگی بی خون:  زمانی اتفاق می افتد که استخوان ها ی فک ذخیره خون خود را از دست می دهد. افرادی که استخوان های سالمی دارند، استخوان های جدید همیشه جایگزین استخوان های پیر می شوند. این بافت مردگی باعث می شود استخوان ها سریع تر از آنکه بتوان استخوان جدیدی جایگزین شود، از بین بروند. این مشکل معمولا در سنین بالای سی سال بروز می کند. امکان اینکه در ابتدای امر هیچ گونه علامتی وجود نداشته باشد زیاد است ولی در صورتی که این مشکل شدید تر شود، درد مفصل شروع شده و رفته رفته حادتر می شود. استفاده بیش از اندازه از نوشیدنی های الکلی، زخم های مفصلی و یا بیماری های خاصی چون سرطان می توانند باعث بروز این اختلال شوند.

ارتودنسی همراه با جراحی فک

در درمانهای ارتودنسی (ارتودنسی دیمون، متحرک، ثابت) به دو ساختار اسکلت صورت ( استخوان فکين) و دندانها  توجه می شود .در صورتيکه ساختار اسکلت فکين مشکل داشته باشد امکان جفت شدن مناسب و ايده ال دندانها (اصطلاحا اکلوژن مناسب) فراهم نخواهد شد و باطبع از نظر زيبايی صورت نيز مشکلاتی وجود خواهد داشت. در سنين پيش از بلوغ امکان اصلاح ساختار اسکلت فکين با پلاکهای متحرک وجود دارد اما در سنين بالا که تکامل استخوانها کامل شده ، برای اصلاح ساختار اسکلت نياز به انجام جراحی فک در کنار درمان ارتودنسی دندانها وجود دارد. البته در هر سنی امکان حرکت دندانها وجود دارد و در صورتيکه تقريبا روابط فکی قابل قبول وجود داشته و بيمار از نظر زيبايی ظاهری صورت خود مشکلی نداشته باشد ؛ تنها با درمانهای ارتودنسی مشکل بيمار مرتفع می شود.

در مواردی که مشکل فکی شديد باشد و یا بيمار تمايل به تغيير در ظاهر صورت خود را داشته باشد ،نياز به انجام جراحی فک می باشد که توسط جراح فک و صورت انجام می شود. روند درمان بدين صورت است که ابتدا بايد درمان ارتودنسی برای بيمار انجام شود تا دندانها مرتب شده و مهمتر از آن رابطه مناسبی بين دندانهای بالا و پايين ايجاد شود تا در اتاق عمل که فکها ( يک فک و يا دو فک بسته به نوع مشکل) توسط جراح جابجا می شود ،با توجه به رابطه دندانها به صورت مناسبی در جای مناسب خود قرار گرفته و تثبيت شوند. پس از حدود 4- 6 هفته بعد جراحی درمان ارتودنسی بيمار ادامه پيدا می کند تا رابطه نهايی دندانهای بالا و پايين به صورت کاملا ايده ال به دست آيد. در واقع درمان ارتودنسی بيمار دو مرحله است : مرحله اول پيش از جراحی که بسته به مشکل بيمار بين 6 تا 12 ماه طول می کشد و مرحله دوم پس از جراحی که حدود 6 تا 9 ماه طول می کشد.

جراحی فک (جراحی ارتوگناتیک) چیست؟

جراحی ارتوگناتیک (واژه یونانی ارتو به معنای مستقیم و گناتوس به مفهوم فک است) یک جراحی یک فکی یا دو فکی به منظور جابجایی موقعیت فکین می باشد. توسط جراحی ارتوگناتیک روابط صحیح دندانی فکی و هارمونی صورتی ایجاد می گردد. هنگامی که فکین به جلو یا عقب، بالا یا پایین حرکت داده شده و یا چرخانده می شوند بافت نرم صورتی چانه، گونه ها، لبها و نوک بینی نیز به تناسب جابجا می گردند. بنابراین چنانچه فکین به درستی جابجا گردند یک هارمونی بین اجزاء صورت ایجاد شده و به نیمرخی زیبا می انجامد. در گذشته تمامی مال اکلوژن های دندانی اسکلتی بدون در نظر گرفتن موقعیت فکین تنها با هدف کسب بهترین روابط دندانی ممکن، فقط با ارتودنسی درمان می شدند. این متد، ارتودنسی کاموفلاژ (ارتودنسی جبرانی) نامیده می شود. امروزه ترکیبی از درمان ارتودنسی و جراحی فک با عنوان روشی جایگزین و ایده آل برای بیمارانی که از مال اکلوژن های اسکلتی رنج می برند در دسترس می باشد.

ارتودنسي چه معايب يا مزايايي دارد؟

ارتودنسي حقيقتا يک درمان است و قرار نيست چيزي را خراب کند. اگر اين درمان درست انجام شود و هم متخصص ارتودنسی و هم بيمار کار خود را درست انجام دهند مشکلات و عوارض بعدي براي فرد ايجاد نخواهد شد. رعايت بهداشت در ارتودنسي حرف اول را مي زند. بيمار بايد تمام دستورات پزشک را به درستي اجرا کند و نحوه درست مسواک زدن و نخ کشيدن دندان ها را رعايت کند. مطمئنا گذاشتن برکت ها و سيم ها در دهان گير غذايي را بيشتر مي کند و اگر بيمار در رعايت بهداشت کوتاهي کند دندان ها پوسيده مي شوند. درمانگر هم در درمان ارتودنسي هم بايد اصول را رعايت کند در غير اين صورت ممکن است ريشه دندان ها کوتاه شود. زماني که جهت و فرم نيروهاي وارده به دندان درست باشد و دندان به جاي درست هدايت شود نه تنها نسوج دندان خراب نمي شود بلکه بيماري هاي نسوج دهان هم رفع مي شود و دندان ها سالم مي مانند. معمولا کساني که مشکلات فکي و دنداني دارند مشکلات لثه اي هم خواهند داشت. درمان ارتودنسي براي رفع اين مشکلات هم بسيار کمک کننده است. دنداني که کج شده به لثه و نسوج اطراف خود صدمه مي زند. اما زماني که اين دندان توسط ارتودنسي صاف مي شود نيروي وارده به فک و جويدن بهتر مي شود. به اين ترتيب نسوج اطراف دندان سالم تر مي ماند. ارتودنسي در هر وضعيت و شرايطي امکان پذير است و نسبت به درمان هاي ديگر دندانپزشکي نيست که در آنها از تزريق و يا تراش دندان استفاده مي شود کمتر تهاجمي است. ارتودنسي درمان ظريف تر و راحت تري براي بيمار است و چندان دردزا هم نيست. البته شايد در شروع کار به خاطر حرکت دندان ها بيمار احساس درد داشته باشد اما پس از چند روز اين درد هم برطرف مي شود و بيمار در طول درمان شکايتي ندارد.

زیبایی درمانی دندان ها با استفاده از روکش

زیبایی درمانی دندان ها با استفاده از روکش

دندانپزشکی زیبایی و ترمیمی مثل بلیچینگ قسمتی از تخصص های پزشکی بوده که از یک سو طیف وسیعی از درمانها شامل روکش دندان و ترمیم های پیشگیرانه و محافظه کارانه تا بازسازی دندانهایی که به میزان زیاد دچار تخریب شده‌اند و گذاشتن روکش ایمپلنت را شامل شده و از سوی دیگر در تصحیح ناهنجاری زیبایی دندانهای جلو از جمله بدرنگی‌ها و سفید کردن دندانها، منظم کردن دندانها، بستن فاصله بین دندانها، صاف کردن دندانهای کج رویش یافته، لمینیت دندان ، اصلاح لبخند لثه ای و … را در بر می‌گیرد. استفاده از ونیر دندان یکی از رایج‌ترین روش‌های درمانی برای اصلاح طرح لبخند و سفید شدن دندان بوده و می‌توانند اثرات قابل ‌توجهی داشته باشند. با اینکه بسیاری از افراد تصور می‌کنند استفاده از ونیرهای دندانی یک روش درمانی واحد است، ونیرها خود به انواع بسیار متفاوتی تقسیم می‌شوند. از جمله ونیرهای پیشرفته‌تر و دائمی مانند لمینت تا راه حل‌های موقتی‌تر.البته باید به این نکته هم اشاره کرد که عوارض بلیچینگ دندان با اینکه نادر است ممکن است گاهی در افراد به وجود بیاید

روکش چیست ؟

روكش كلاهكي است شبيه به دندان كه روي دندان‌هاي به‌شدت تخريب‌شده يا پوسيده قرار مي‌گيرد. روكش‌ها به دلايل گوناگوني روي دندان‌ها قرار داده مي‌شوند اما مهم‌ترين دليل، پوسيدگي‌هاي بسيار وسيع يا شكستگي‌هاي بزرگي در دندان است كه مواد پركننده دندان قادر به جايگزيني و ترميم آن نيستند و يا دندان درصورت ترميم با مواد معمول ترميمي، قدرت كافي را باز نخواهد يافت. همچنين روكش‌ها روي دندان‌هاي ترك‌خورده يا شكسته قرار مي‌گيرند. از كاربردهاي ديگر روكش‌ها، استفاده از آنها به ‌منظور زيبايي است. روكش‌ها براي اصلاح بدشكلي‌هايي دندان يا دندان‌هايي كه به‌شدت تغيير رنگ يافته‌اند استفاده مي‌شوند. روكش‌ها مي‌توانند از جنس فلز (طلا، نيكل، كروم)، سراميك و يا تركيبي از فلز و سراميك (چيني) باشند.

كلاهي بر سر دندان:

تخريب دندان‌ها ممكن است در اثر پوسيدگي يا ضربه اتفاق بيفتد. دندان‌هايي كه پوسيدگي‌هاي شديد دارند، مقدار زيادي از نسج خود را از دست مي‌دهند و دندانپزشك براي بازسازي آنها مجبور به استفاده از روكش‌ها خواهد شد. گاهي اوقات ضربه‌هايي كه به دندان‌ها مي‌خورد نيز باعث مي‌شود كه دندان بشكند. اگر شكستگي‌ دندان كوچك باشد مي‌توان آن را به كمك مواد پركردني، ترميم كرد اما شكستگي‌هاي بزرگ دندان بايد به كمك روكش‌ها اصلاح شوند.  دندان‌هاي دچار شكستگي‌هاي مادرزادي مثل دندان‌هاي ميخي شكل يا دندان‌هايي كه اندازه‌هاي كوچك‌تر يا نامتناسب با دندان‌هاي ديگر دارند و نيز بدرنگي‌هاي دندان‌ها، به كمك روكش‌ها قابل اصلاح است. در مجموع به كمك يك روكش مي‌توان عملكرد و يا زيبايي از دست رفته يك دندان را به آن باز گرداند.

مراحل انجام روکش:

راي قرار دادن يك روكش بر روي دندان، مراحل مختلفي بايد طي شود. اول از همه دندانپزشك، دندان مورد نظر را از نظر موقعيت، وجود فضاي كافي در فك مقابل، وضعيت لثه و…. بررسي مي‌كند و اگر تمام شرايط براي قرارگيري يك روكش بر روي دندان مناسب بود، مرحله به مرحله كارهاي مربوط به روكش را پيش مي‌بردد:

)1 تمام پوسيدگي‌هاي دندان برداشته مي‌شود و سپس دندان به كمك يك ماده ترميم كننده مناسب مثل آمالگام يا كامپوزيت به صورت كامل ترميم مي‌شود. در ابتداي كار، در صورت نياز بي‌حسي انجام مي‌شود.

)2 فرم خاصي از تراش براي دنداني كه قرار است زير روكش برود لازم است. براي قرار گرفتن دنداني كه زير روكش مي‌رود لازم است دندان در اطراف و سطح جونده به فرمي تراش بخورد و از نسج‌دنداني آن حذف شود كه فضاي كافي براي قرارگيري روي دندان ايجاد شود. بعد از آنكه تراش دندان كامل شد، از ناحيه دندان تراش خورده و همچنين فك مقابل آن قالب‌گيري مي‌شود و قالب تهيه شده براي ساخت روكش به لابراتوار دندانپزشكي (محلي كه دندان‌هاي ساختني در آنجا تهيه مي‌شوند) ارسال مي‌شود تا روكش موردنظر ساخته شود. روي دندان تراش خورده معمولا روكش موقتي قرار مي‌گيرد و بيمار مرخص مي‌شود.

)3 در جلسه ملاقات بعدي، پايه فلزي روكش ساخته شده روي دندان موردنظر امتحان مي‌شود. در اين جلسه بايد مسائلي مثل تطابق كامل روكش با دندان و وضعيت آن نسبت به لثه بررسي شود و رنگ روكش انتخاب شود و بيمار براي جلسه بعدي فراخوانده ‌شود.

)4 در اين جلسه روكش ساخته شده‌اي كه روي آن لايه چيني (پرسلن) هم قرار گرفته بر روي دندان امتحان مي‌شود و رنگ آن بررسي مي‌شود. در مورد رنگ روكش ساخته شده از بيمار هم نظرخواهي مي‌شود و اگر مورد رضايت بود، روكش به صورت موقت بر روي دندان چسبانده مي‌شود.

)5 بعد از چند هفته اگر مشكلي براي روكش به وجود نيامد، به صورت دائمي به دندان چسبيده مي‌شود.

)6 گاهي اوقات لازم است روكش بر روي دنداني قرار بگيرد كه تاج آن به دليل تخريب كاملا از بين رفته است. اين دندان‌ها معمولا درمان ريشه مي‌شود و سپس قسمتي از پركردگي داخل كانال خالي شده و ميله‌اي به نام پست )post(‌ داخل آن قرار مي‌گيرد كه اين ميله باعث گير روكش به دندان خواهد شد. در قسمت بالاي ميله هم قسمتي شبيه تاج بازسازي مي‌شود، كه به كلاهك )core(‌ معروف است. اين دو قسمت به دندان چسبانده مي‌شود و سپس مراحل بعدي ساخت روكش مانند دندان عادي ادامه پيدا مي‌كند.

تعویض روکش های دندانی:

روکش با پوشش کامل تاج دندان، در واقع از تاج دندان در مقابل شکستن تحت فشارهای ناشی از جویدن و … محافظت میکند. به این ترتیب نه تنها روکش دندان حفاظت بالایی را برای دندان فراهم می کند بلکه  عملکرد دندان را نیز بهبود بخشیده و زیبایی قابل قبولی را به بیمار هدیه میکند.

دلایل  مختلفی برای تعویض روکش دندان وجود دارد مانند :

*پوسیدگیهای ثانویه در زیر روکش

* تحلیل لثه یا سایش های طوق دندان که منجر به نمایی نازیبا در دهان میشوند

* تغییر رنگ تدریجی دندانهای اطراف در طول سالها که منجر به مشخص شدن نمای روکش میشود.

* شکستن چینی روی روکش.

در عین حال بعضی مواقع سمان مورد استفاده برای چسباندن روکش ( چسب روکش )به مرور شسته شده و روکش شل میشود که میتوان دوباره  آن را چسباند.

درمان محافظه‌کارانه‌تر برای برخی دندان‌ها:

چند سالی است که بسیاری از افراد از درمانی تحت عنوان «لامینیت» برای اصلاح رنگ، فرم و موقعیت دندانشان بهره می‌گیرند.  از طریق این روش می‌توان دندان‌های قدامی (دندان‌های مجاور لب و گونه‌ها) بد رنگ‌شده، ترک خورده یا دندان‌هایی که قسمتی از آنها شکسته‌شده را بازسازی و اصلاح کرد.  لامینیت روش محافظه‌کارانه‌تری نسبت به روکش است، چرا که دندان‌ها طی آن، تحت تراش کمتری قرار می‌گیرند.  البته این روش زیبایی در عین مزایایی که دارد خالی از عیب نیست، یعنی به غیر از آن‌که بهره‌گیری مثبت از آن به موقعیت قرارگیری دندان در داخل فک و این‌که فضاهای بین دندانی از حد معینی تجاوز نکند بستگی دارد، دندان را مانند روکش در برابر شکستگی محافظت نمی‌کند.  البته در این روش دندان‌ها کمتر از حالتی که روکش می‌شوند در معرض پوسیدگی قرار می‌گیرند، اما طول عمر مفید آن بستگی به وجود مینای کاملا سالم و نداشتن بیماری‌های ارثی مولد پوسیدگی یا پرکردگی ‌های قدیمی دارد.